Kurulumuzun 09.11.2006 tarih ve 48/1387 sayılı toplantısında;

  • Arsa karşılığı kat karşılığı/hasılat paylaşımı yöntemi ile gerçekleştirilen gayrimenkul projelerinin muhasebeleştirilmesinde; Kurulumuzun muhasebe standartları düzenlemelerinin konuya ilişkin etkileri açısından, projenin, gayrimenkullerin satışı açısından, gayrimenkullerin satışı amacıyla veya kiralanması amacıyla gerçekleştirilmesi ve işlemin kat karşılığı veya hasılat paylaşımı yöntemiyle gerçekleştirilmesine göre 4 ayrı durumun söz konusu olduğunun, ayrıca, her bir grup içerisinde yatırım ortaklığı ile inşaat şirketi arasında yapılan sözleşme tipine ve hükümlerine bağlı olarak farklı durumların söz konusu olabileceğinin dikkate alınmasının gerektiğinin,

A) Hasılat Paylaşımı Yöntemiyle Satış Amaçlı Gerçekleştirilen Gayrimenkul Projelerine ilişkin olarak;

  • Kurulumuzun Seri XI, No:25 sayılı "Sermaye Piyasasında Muhasebe Standartları Hakkında Tebliğ"in (Tebliğ) 587'nci maddesinin 5'inci fıkrasının (a) bendinde normal iş akışı çerçevesinde satılmak üzere elde edilen veya satış amacıyla inşa edilen ve geliştirilen gayrimenkullerin yatırım amaçlı gayrimenkul olarak nitelendirilemeyeceğinin belirtildiğinin, Tebliğ'in 141'inci maddesinin ilk fıkrasının (a) bendinde işin normal akışı içinde satılmak için elde tutulan varlıkların stok tanımına girdiğinin ifade edildiğinin, Kurulumuzun Seri:VI, No:11 sayılı "Gayrimenkul Yatırım Ortaklıklarına İlişkin Esaslar Tebliği"nin 4/(a) maddesinde gayrimenkul yatırım ortaklığının "Bu Tebliğ ile belirlenmiş usul ve esaslar dahilinde, gayrimenkullere, gayrimenkule dayalı haklara ve sermaye piyasası araçlarına yatırım yapabilen, belirli projeleri gerçekleştirmek üzere adi ortaklık kurabilen ve bu Tebliğ'de izin verilen diğer faaliyetlerde bulunabilen sermaye piyasası kurumlarıdır." olarak tanımlandığının, bu tanıma göre; gayrimenkul projesi geliştirerek satılacak gayrimenkullerin gayrimenkul yatırım ortaklıkları için normal iş akışı çerçevesinde satılmak üzere elde edilen veya satış amacıyla inşa edilen ve geliştirilen nitelikte olduğunun düşünüldüğünün, dolayısıyla, söz konusu gayrimenkullerin ilgili Tebliğin stoklara ilişkin Kısım hükümleri çerçevesinde muhasebeleştirilmesinin gerektiğinin,
  • Bu çerçevede; gayrimenkul yatırım ortaklığının projeye konu edilecek arsayı stoklar hesap kaleminde muhasebeleştirmesinin gerektiğinin, ayrıca satış işlemleri tamamlanıncaya kadar söz konusu arsa üzerinde gayrimenkul inşa projesi yapıldığını finansal tablo dipnotlarında açıklaması gerektiğinin, satış anında ise; elde edilen hasılattan kendi payına düşen kısmı "satış geliri" olarak ve kendi satış gelirinin üzerinde satış sonucu elde ettiği nakit ve benzeri varlıkları "ticari borç" olarak alacaklandırmasının gerektiğinin, inşaat şirketine payını ödediği zaman söz konusu borcu borçlandırarak kapatması gerektiğinin, satış işlemi yapıldıkça arsanın satışa konu edilen kısmının maliyete dönüştürülmesi gerektiğinin,

B) Hasılat Paylaşımı Yöntemiyle Kiralama Amaçlı Gerçekleştirilen Gayrimenkul Projelerine İlişkin Olarak;

  • Tebliğ'in 586'ncı maddesinin ilk fıkrasında yatırım amaçlı gayrimenkullerin kira ve/veya sermaye kazancı elde etmek amacıyla elde tutulan gayrimenkuller olarak tanımlandığının, diğer taraftan Tebliğ'in 587'nci maddesinin 5'inci fıkrasının (c) bendinde gelecekte yatırım amaçlı gayrimenkul olarak kullanılmak üzere inşa edilmekte ve geliştirilmekte olan gayrimenkullerin inşaat veya geliştirme prosedürü tamamlanıncaya kadar Maddi Varlıklar Kısmında yer alan hükümlere tabi olacağının belirtildiğinin, dolayısıyla projeye konu edilecek arsa, gayrimenkul projesi kiralama amacıyla gerçekleştirildiği taktirde, inşaat tamamlanıncaya kadar Tebliğ'in maddi varlıklara ilişkin kısmında yer alan hükümlere göre muhasebeleştirilmesinin, inşaatın tamamlanmasından sonra ise yatırım amaçlı gayrimenkul olarak muhasebeleştirilmesinin gerektiğinin,
  • Finansal tablo dipnotlarında, inşaat sürerken projeye konu arsanın üzerinde gelecekte kire geliri elde edilmek üzere inşaat yapıldığının, inşaat tamamlandıktan sonra ise projeye konu arsanın üzerindeki gayrimenkullerden kira geliri elde edileceği hususunun belirtilmesi gerektiğinin,
  • Proje kapsamında inşa edilen gayrimenkullerin kira gelirleri de sözleşme hükümleri doğrultusunda paylaşılıp gayrimenkul yatırım ortaklığı tarafından elde edilen gelirin, gelir tablosuna yansıtılmasının gerektiğinin,

C) Kat Karşılığı Yöntemiyle Satış Amaçlı Gerçekleştirilen Gayrimenkul Projelerine İlişkin Olarak;

  • Kat karşılığı gerçekleştirilen gayrimenkul projelerinde sözleşme ile belirlenen sayıda bağımsız bölüm ile bu bölümlere ilişkin arsa payının takasının olduğunun, her ne kadar projeye konu edilecek arsa stoklarda izlense ve Tebliğ'in stoklara ilişkin kısmının hükümlerine göre muhasebeleştirilecek olsa da, Tebliğ'in stoklara ilişkin kısmında takasa ilişkin hüküm bulunmaması ve Tebliğ'in 155'inci maddesinde "Bu Tebliğin diğer kısımlarında farklı bir yöntemin uygulanması öngörülmediği sürece, maddi varlıklar bu kısım uyarınca muhasebeleştirilir." denilmekte olduğunun, söz konusu durumda takas işleminin maddi varlıklara ilişkin kısım hükümlerine göre muhasebeleştirilmesinin gerektiğinin,
  • Tebliğ'in 161'inci maddesinde maddi varlıklarda takas işleminin düzenlenmiş olduğunun, elde edilen varlığın elde etme maliyetinin makul değeri olacağının belirtildiğinin, dolayısıyla, yatırım ortaklığının payına düşen bağımsız bölümlerin makul değeri ile finansal tablolarına alınmasının, bağımsız bölümlere karşılık gelen arsanın ise finansal tablolardan çıkarmasının ve ikisi arasındaki farkı kar veya zarar olarak gelir tablosunda muhasebeleştirmesinin gerektiğinin,

D) Kat Karşılığı Yöntemiyle Kiralama Amaçlı Gerçekleştirilen Gayrimenkul Projelerine İlişkin Olarak;

  • Kat karşılığı yöntemiyle kiralama amaçlı gerçekleştirilen gayrimenkul projelerinde de yukarıda (C) bendinde belirtilen açıklamalar kapsamında takas işleminin söz konusu olduğu takasa ilişkin muhasebeleştirmenin aynı esaslar dahilinde yapılması gerektiğinin, buna göre projeye konu edilecek arsanın inşaat tamamlanıncaya kadar Tebliğ'in maddi varlıklara ilişkin kısmında yer alan hükümlere göre muhasebeleştirilmesi gerektiğinin, inşaat tamamlandıktan sonra projeye konu edilen arsa ve yatırım ortaklığının payına düşen bağımsız bölümlerin Tebliğ'in yatırım amaçlı gayrimenkullere ilişkin kısmında yer alan hükümlere göre muhasebeleştirilmesi gerektiğinin;

uygulama birliği sağlanması açısından Kurulumuz internet sitesinde ilan edilmesine karar verilmiştir.