SPK logo
Sermaye Piyasasi Kurulu
Sayfayı Yazdır  Yazdır
Sermaye Piyasası Kurulu :: Yatırımların Takibi

- Müşteri İsmine Saklama

- Yatırım Yaparken Kullanılabilecek Bilgi Kaynakları

I. MÜŞTERİ İSMİNE SAKLAMA

SERMAYE PİYASASI ARAÇLARININ KAYDİLEŞTİRİLMESİ

Sermaye piyasası araçlarının kaydileştirilmesini düzenleyen Sermaye Piyasası Kanunun (Kanun) 10/A maddesi, Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş.'nin (MKK) tüzel kişilik kazandığı tarih olan 21.09.2001 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Söz konusu madde uyarınca Sermaye Piyasası Kurulu kaydı tutulacak hakları, bu hakların bağlı olduğu sermaye piyasası araçlarını, türleri ve ihraççıları itibariyle belirleme yetkisine sahiptir.

Hisse senetleri Borsa İstanbul'da (BİST) işlem gören ortaklıklara ilişkin paylar, 28.11.2005 tarihinden itibaren MKK tarafından kayden izlenmeye başlanılmıştır. Kanunun 10/A maddesine göre kaydı tutulması kararlaştırılan hisse senetlerinin 31.12.2007 tarihi sonuna kadar ihraççı kuruluşlara veya bunların yetkili kıldığı aracı kuruluşlara teslim edilmesi zorunludur. Bu şekilde teslim edilmeyen senetlere bağlı mali haklar, MKK'da kayden izlenir ve senetlerini teslim etmeleri halinde hak sahiplerinin hesaplarına aktarılır; yönetime ilişkin haklar ise MKK tarafından kullanılır.

31.12.2007 sonuna kadar teslim edilmeyen sermaye piyasası araçları, bu tarihten sonra borsada işlem göremez. Bunların yeniden borsada işlem görebilmesi, kaydileştirilmeleri amacıyla teslim edilerek, MKK'da hak sahipliklerine ilişkin kayıtların oluşturulmasına bağlıdır.

Hisse senetlerinin kaydileşme tarihi olan 28.11.2005 tarihinden sonra yapılan tüm bedelli ve bedelsiz sermaye artırımlarında artık fiziki senet basım ve teslimi yapılmamakta sadece kaydi pay ihracı söz konusu olmaktadır.

Ayrıca, likit fonlar dışındaki yatırım fonu katılma belgelerinin kaydileştirme işlemleri 31.12.2005 tarihinde, likit fonların katılma belgelerinin kaydileştirme işlemleri ise 31.03.2006 tarihinde tamamlanmıştır. Diğer taraftan, özel sektör tahvilleri ve finansman bonolarının da kaydi sistemde ihracı mümkündür.

KAYDİ SİSTEMDE YATIRIMCI İŞLEMLERİ

1. Hesap Açılışı ve Hesaplar Üzerinde Yapılacak İşlemler

Yatırımcı hesapları, Merkezi Kaydi Sistem'de (MKS) Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş. (MKK) üyeleri olan aracı kurum ve bankalar tarafından açılır. Sistemde her yatırımcı için ayrı ve tek bir sicil numarası üretilir. MKS'de yatırımcı hesabı açılması, üyelerin altında hesap tanımlanması ve tanımlanan hesaba ilişkin kimlik bilgisinin iletilmesi adımlarından oluşur.

Yatırımcıların doğrudan MKK'da hesap açtırma ve işlem yapma imkanı bulunmamaktadır. Yatırımcılar alım satım, virman vb. işlemleri için talimatlarını bu üyelerden tercih ettiklerine verebilirler.

2. Hesapların Hareketsizleştirilmesi

MKK'ya müşteri kimlik bilgilerinin iletilmesinden sicil verilmesi aşamasına kadar geçen süre zarfında, vergi kimlik numarası ve Mernis (Merkezi Nüfus İdaresi Sistemi) bilgilerinin teyidinde karşılaşılabilecek durumlar veya geçen sürenin uzunluğundan kaynaklı olarak, hesap hareketsiz kalabilecektir. Böylece, müşteri kimlik bilgisi verilmeyen hesaplar hareketsizleştirilecektir. Hareketsizleştirme, ilgili hesaba giriş ve çıkış işlemlerinin engellenmesidir. Hareketsizleştirilen hesaplar ancak kimlik bilgilerinin MKK'ya iletilmesi üzerine işleme açılabilecektir.

3. Yatırımcıların Hesaplara Ulaşması

Yatırımcıların Alo-MKK, MKK-Web, Çağrı Merkezi ve SMS seçeneklerinden birisi ile MKK tarafından kendilerine verilecek sicil ve şifre bilgilerini kullanarak, hesapları üzerinde yatırımcı blokajı uygulamaları, genel kurul toplantılarına yönelik blokaj uygulamaları veya hesaplarına ilişkin bilgi alma imkanları mümkündür.

Yatırımcı hesapları üzerinde belirtilen blokaj işlemleri dışında işlem yapma yetkisi sadece üyelere tanınmış bir yetki olup, yatırımcılar blokaj işlemi dışında kendi hesapları üzerinde herhangi bir işlem gerçekleştiremez.

4. Yatırımcı Blokajı

Yatırımcılar kendi hesaplarında, bilgileri dışındaki işlemleri kısıtlamak amacı ile MKK'ya ulaşıp blokaj işlemi yapabilirler.

Blokaj işlemi ile yatırımcı serbest hesabındaki kıymetler, yatırımcı hesabı altındaki Yatırımcı Blokaj alt hesabına aktarılır. Kıymetlerin blokaj hesabına aktarımının 20:00-08:00 saatleri arasında yapılması esastır. Diğer taraftan yatırımcılar gün içinde herhangi bir saatte blokaj işlemine ilişkin talimatlarını MKK'ya iletebilirler. Bekleyen talimatlar, üye işlemlerinin tamamlanmasının ardından gün sonunda ilave bir işleme gerek kalmaksızın gerçekleştirilir.

Blokaj, yukarıda belirtilen erişim seçeneklerinden herhangi biri kullanılarak yatırımcı tarafından çözülebilir. İstenmesi halinde yatırımcıların ileri valörlü blokaj çözme talimatı iletmeleri mümkündür.

5. Yatırımcıların Dikkat Etmesi Gereken Noktalar

Sistemin sağlıklı işleyişi bakımından, yatırımcıların hesaplarını yakından izlemeleri ve gerek görmeleri halinde hesaplarına blokaj koymaları önem arz etmektedir.

II. YATIRIM YAPARKEN KULLANILABİLECEK BİLGİ KAYNAKLARI

Sermaye piyasalarının etkin bir biçimde çalışmasının temel gereklerinden birini, piyasanın genel durumu ve yatırım araçları hakkında yeterli bilgi akımının sağlanabilmesi oluşturmaktadır.

Her yatırımcı yatırım kararını almadan önce bu bilgileri elde etmek ve onları kendi kanaat ve tercihleri doğrultusunda dikkatli bir şekilde değerlendirmek durumundadır.

Yatırımcı genel ekonomik durum ile bunun yatırım aracının değerine ve yatırım yaptığı şirket ve bulunduğu sektöre olan etkilerini dikkate almalıdır.

Yatırımcının kullanabileceği bilgilerden bir kısmı yorum ve değerlendirme içermeyen, genel olarak ekonomi, sektörler ve firmalar ile ilgili rakam ve istatistiki verileri kapsayan bilgilerdir. Bu tip bilgilere Türkiye İstatistik Kurumu, Hazine Müsteşarlığı, Dış Ticaret Müsteşarlığı, Merkez Bankası, Borsa İstanbul (BİST), Türkiye Bankalar Birliği gibi kurum ve kuruluşlarca çıkarılan yayınlar, bu kurumların internet sitelerinde yer alan bilgiler örnek verilebilir.

Bu çerçevede, Sermaye piyasasına yatırım yapanlar

1)  Borsa İstanbul web sitesinden hisse senetleri borsada işlem gören halka açık şirketlerin kamuya açıklanan mali tablolarına, özel durum açıklamalarına (sermaye piyasası araçlarının değerini ve yatırım kararlarını etkileyebilecek önemli olay ve gelişmeler) ve piyasalara ilişkin çeşitli verilere ulaşabilirler.

2)  Bunun yanında Kurul'un aldığı önemli kararlar (Kurul'un aldığı ilke kararları, suç duyuruları vb.) Kurul'un Web sayfasında bulunan Kurul Haftalık Bülteni'nin takibi  suretiyle öğrenilebilir. Kurul'un web sayfasından aracı kurumların yetkili oldukları alanlar, Kurul'un yaptığı suç duyuruları, izinsiz halka arzlar nedeniyle yapılan işlemler vb. hakkında da bilgi edinilebilir.

3)  Kurul tarafından kayda alınan, halka arz edilecek sermaye piyasası araçlarına ve ihraççılarına ilişkin olarak bilgi edinilmesini teminen de Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi (TTSG)'nde yayınlanan izahname ve gazetelerde yayınlanan sirkülerler takip edilmelidir. Ayrıca ihraç ve halka arz esnasında izahname ve sirkülerlerin başvuru merkezlerinde bulundurulması gerekmektedir.

Elde edilen bilgilerin bir kısmını ise, bilgilerin derlenip, çeşitli teknikler kullanılarak veya sadece tecrübelere dayanılarak değerlendirildiği ve elde edilen sonuçların yatırımcının yatırım kararına hizmet edecek şekilde yorumlandığı bilgiler oluşturmaktadır. Aynı verilere dayanmasına rağmen bu tip bilgi kaynakları farklı teknik ve değerlendirmelerin kullanılması nedeniyle farklı ve birbiri ile çelişen sonuçlara ulaşabilecektir.

Bu nedenle bu tip bilgiler kullanılırken kaynak seçiminde çok dikkatli olunması gerekmektedir. Kaynağın güvenilirlik derecesini belirlerken, söz konusu kaynakların bilgi ve deneyimleri, kullanılan model ve yöntemler, verileri aldıkları kaynaklar vb. kriter olarak alınabilir. Gazetelerin ekonomi sayfalarında, ekonomi ve finans içerikli dergilerde, aracı kurumların araştırma birimlerince yayınlanan raporlarda yer alan yorumlanmış bilgiler de bu tür bilgilere örnek verilebilir.

 

Son güncelleme : 19.02.2014 @ 14:26