Kurulun Temel Fonksiyonları
Printer Friendly

DÜZENLEME

Kurul Kanunla kendisine verilen yetki çerçevesinde sermaye piyasası kurumlarına, sermaye piyasası araçlarının, ihraç ve halka arzı ile borsada işlem görmesine, sermaye piyasasının güvenilir, şeffaf, etkin, istikrarlı, adil ve rekabetçi bir ortamda işleyişinin ve gelişmesinin sağlanmasına, yatırımcıların hak ve menfaatlerini korumaya yönelik düzenlemeler yapmaktadır. Kanunda Kurulun yetkilerini, düzenleyici işlemler tesis ederek ve özel nitelikli kararlar alarak kullanacağı belirtilmektedir. Düzenleyici işlem niteliğindeki yönetmelik ve tebliğler, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulmaktadır. Kurulun kamuyu ilgilendiren kararları ise Kurul bülteni ile kamuya duyurulmaktadır.  

Sermaye piyasası araçlarının ihracı, halka arz ve satışı, ihraççıların kamuyu aydınlatma yükümlülükleri ve gözetimi, halka açık ortaklıkların birleşmesi, bölünmesi ve önemli nitelikteki işlemleri ile pay alım teklifi ve ayrılma hakkı, Kanuna tabi kurumlar için standart rasyolar belirlenmesi, sermaye piyasasında bağımsız denetim faaliyet esasları, izahname ve ihraç belgesi standartlarının belirlenmesi, türev araçların, bu araçların işlem göreceği borsalar ile bu piyasalarda çalışanların denetim ve faaliyet esasları, menkul kıymetlerin ödünç alınması, açığa satış, repo,, sermaye piyasası araçlarının takas, saklama, kaydi değer haline getirilmesi, derecelendirme ile sermaye piyasasında gayrimenkul değerleme faaliyetinde ve yatırım tavsiyelerinde bulunacak kişi ve kuruluşların uyacakları esaslar, sermaye piyasası faaliyetlerinde bulunacaklar ve sermaye piyasası kurumlarının yönetici ve çalışanlarının mesleki eğitimi ve yeterliliğine ilişkin esaslar, başlıca düzenleme konularıdır.
 
İZAHNAME VE İHRAÇ BELGESİ ONAYI

Kanun uyarınca halka arz olunacak veya borsada işlem görecek sermaye piyasası araçlarına ilişkin izahname, halka arz edilmeksizin ihraç edilecek sermaye piyasası araçlarına ilişkin ise ihraç belgesinin Kurulca onaylanması zorunludur. İzahname tek belge veya 3 belge şeklinde hazırlanabilir. Yatırımcıları/Kamuyu aydınlatmanın esas olduğu izahnamenin onayı sisteminde, sermaye piyasası aracının halka arzı için yapılan başvurular, izahnamede yer alan bilgilerin tutarlı, anlaşılabilir ve Kurulca belirlenen izahname standartlarına göre eksiksiz olup olmadığı dikkate alınarak incelenmektedir. Bunun yanında payların ilk halka arzı başvurularının tamamında, diğer halka arzlar için ise gerekli görüldüğü zamanlarda ilgili ortaklığın merkez ve tesislerinde inceleme yapılmaktadır. İncelemeler sonucunda izahnamede yer alan bilgilerin tutarlı, anlaşılabilir veya Kurulca belirlenen izahname standartlarına göre eksiksiz olmadığı sonucuna varılırsa, izahname onaylanmaz ve onaylanmama gerekçesi ilgisine bildirilir. Kanuna aykırı şekilde sermaye piyasası aracı ihraç ettiği veya buna teşebbüs ettiği tespit edilenler hakkında gerekli tüm tedbirleri almaya, satışı yapılacak sermaye piyasası aracı için ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz istemeye Kurul yetkilidir. İzahname ile kamuya açıklanan bilgilerde, satışa başlamadan önce veya satış süresi içinde yatırımcıların yatırım kararını etkileyebilecek değişiklik veya yeni hususların ortaya çıkması hâlinde ihraççı ve/veya halka arz eden tarafından satış sürecinin durdurulmaması durumunda Kurul satış sürecini de durdurmaya yetkilidir. İhraç belgesi onay sürecinde de izahname onay sürecindeki esaslar geçerlidir. 

Bu kapsamda, ihraççılar, halka arz edenler ile menkul kıymet, gayrimenkul ve girişim sermayesi yatırım ortaklıkları tarafından halka arz veya ihraç olunacak paylarına, borçlanma araçlarına, yatırım fonları tarafından ihraç edilecek katılma belgelerine ve diğer çeşitli sermaye piyasası araçlarına ilişkin izahname/ihraç belgesi onayı için yapılan başvurular değerlendirilmektedir.
 
İZİN VERME

Aracı Kuruluşlara Yönelik İzinler:

Aracı kurum ve bankaların sermaye piyasası faaliyetlerinde bulunmaları, merkez dışı örgüt açmaları, ortaklık yapılarının değişmesi, esas sözleşmelerinde değişiklik yapılması Kurul iznine tabi bulunmaktadır. Bu kapsamda Kurul iznine tabi olarak gerçekleştirilebilecek faaliyetler;

  • Menkul kıymetlerin alım satımına aracılık,
  • Halka arza aracılık,
  • Menkul kıymetlerin geri alma veya satma taahhüdü ile alım satımı (Repo-Ters Repo),
  • Portföy yöneticiliği,
  • Yatırım danışmanlığı,
  • Kredili menkul kıymet, açığa satış ve menkul kıymetlerin ödünç alma ve verme İşlemleri,
  • Türev araçların alım satımına aracılık,
  • Döviz, mal, kıymetli maden veya Kurulca belirlenecek diğer varlıkların kaldıraçlı alım satımı, alım satımına aracılık ve bu işlemlere yönelik hizmetlerin yerine getirilmesi başlıkları altında toplanabilir.
 
Kolektif Yatırım Kuruluşlarına İlişkin İzinler 

Kolektif yatırım kuruluşlarının işleyişleri ile kamuyu aydınlatma esaslarının daha sağlıklı ve şeffaf bir şekilde yürütülmesinin sağlanması amacıyla;

  • Yatırım fonlarının ve emeklilik yatırım fonlarının kuruluşları, içtüzük onayı işlemleri, kurucu ve tür değişiklikleri, birleşmeleri, tasfiyeleri ile halka arz ya da nitelikli yatırımcılara satış işlemleri,
  • Yabancı yatırım fonu paylarının Türkiye’de satışı,
  • Menkul kıymet/gayrimenkul/girişim sermayesi yatırım ortaklıklarının kuruluş/dönüşümleri, esas sözleşme değişiklikleri, kayıtlı sermaye sistemi tavan artırımı işlemleri, halka arz ya da nitelikli yatırımcılara satış işlemleri,  statüden çıkma işlemleri ile belirli oranı aşan pay devirleri,
  • Portföy yönetim şirketlerinin kuruluşları, portföy yöneticiliği, yatırım danışmanlığı ve fon katılma payı dağıtım faaliyetleri, yatırım kuruluşları ile acentelik tesis işlemleri, belirli oranı aşan pay devirleri,
  • Portföy saklama kuruluşlarının portföy saklama faaliyetleri
 
Kurul iznine tabi bulunmaktadır.
 
Halka Açık Anonim Ortaklıklara İlişkin İzinler:

Gerek payları borsada işlem gören, gerekse diğer halka açık anonim ortaklıklarla ilgili olarak;

  • Kayıtlı sermaye sistemine geçiş ve kayıtlı sermaye tavanının yükseltilmesi,
  • Birleşme, devir ve bölünmeler,
  • Esas sözleşme değişiklikleri,
  • Pay alım teklifi, pay alım teklifinde  bulunma zorunluluğundan muafiyet talepleri,
  • Çağrı yoluyla vekalet toplanması
  • Ortaklıkların Kanun kapsamından  çıkarılmaları,
 Kurul iznine tabi bulunmaktadır.
 
Bağımsız Denetim Kuruluşlarına İlişkin İzinler:

Sermaye piyasasında bağımsız denetim faaliyetinde bulunmak isteyen kuruluşlardan KGK tarafından yetkilendirilenlerin başvuruları Kurulca değerlendirilerek, gerekli şartları taşıyanlar Sermaye Piyasasında Bağımsız Denetime Yetkili Kuruluşlar Listesi’ne alınmaktadır. 2013 sonu itibariyle 92 bağımsız denetim kuruluşu listede bulunmaktadır.
 
Bağımsız denetim kuruluşları, Türkiye Denetim Standartlarına göre ihraççıların ve sermaye piyasası kurumlarının kamuya açıklanacak veya Kurul tarafından istenecek finansal tablolarının, Türkiye Muhasebe Standartlarına uygunluğu ile bilgilerin doğruluğunun ve gerçeği dürüst bir biçimde yansıtıp yansıtmadığının, bağımsız denetçileri vasıtasıyla, defter, kayıt ve belgeler üzerinden incelenmesinden ve tespit edilen sonuçların rapora bağlanmasından sorumludur.
 
Derecelendirme Kuruluşlarına İlişkin İzinler:

Derecelendirme faaliyeti Kurulca yetkilendirilen derecelendirme kuruluşlarınca yerine getirilmektedir. 2013 yılı sonu itibariyle ülkemizde kurulan 6 derecelendirme kuruluşu sermaye piyasasında kredi derecelendirme faaliyetinde bulunmak üzere ve 3 derecelendirme kuruluşu sermaye piyasasında kurumsal yönetim ilkelerine uyum derecelendirmesi faaliyetinde bulunmak üzere yetkilendirilmiş bulunmaktadır. 4 uluslararası derecelendirme kuruluşunun da Türkiye’de bu faaliyetlerde bulunması kabul edilmiştir.
 
Kurulun ilgili tebliği uyarınca, derecelendirme faaliyeti; kredi derecelendirmesi ve kurumsal yönetim ilkelerine uyum derecelendirmesi faaliyetlerini kapsamaktadır. Kredi derecelendirmesi; “işletmelerin risk durumları ve ödeyebilirliklerinin veya borçluluğu temsil eden sermaye piyasası araçlarının anapara, faiz ve benzeri yükümlülüklerinin vadelerinde karşılanabilirliğinin derecelendirme kuruluşları tarafından bağımsız, tarafsız ve adil olarak değerlendirilmesi ve sınıflandırılması faaliyeti”; kurumsal yönetim ilkelerine uyum derecelendirmesi ise, “işletmelerin Kurulca yayımlanan Kurumsal Yönetim İlkelerine uyumlarının derecelendirme kuruluşları tarafından bağımsız, tarafsız ve adil olarak değerlendirilmesi ve sınıflandırılması faaliyeti” olarak tanımlanmıştır.
 
Gayrimenkul Değerleme Kuruluşlarına İlişkin İzinler:

Kurul ilgili tebliğler uyarınca gayrimenkullerin değerlemesini yapabilecek değerleme kuruluşlarından sermaye piyasasında faaliyette bulunacaklara ilişkin şartları belirlemekte, bu şirketlerin kuruluş izinlerini vermekte ve bu şartlara uyan kuruluşları listeler halinde ilan etmektedir. 2013 yılı sonu itibariyle 130 şirket gayrimenkul değerlemesi konusunda Kuruldan izin almış ve bu konuda faaliyet göstermektedir.
 
GÖZETİM

Sermaye piyasasında gözetim faaliyetleri, yatırımcıların korunması, piyasaların adil, etkin ve şeffaf bir biçimde işlemesinin güvence altına alınması ve sistemik riskin azaltılması amaçlarıyla:

  • Halka açık anonim ortaklıklar ile sermaye piyasası işlemlerinin ve kurumlarının izlenmesi suretiyle mevzuata aykırı fiillerin ve muhtemel risklerin tespit edilerek mevzuat çerçevesinde işleme tabi tutulması,
  • Gözetim faaliyetleri sırasında yapılan tespitler ve uygulamada karşılaşılan sorunlar çerçevesinde mevzuatta gerekli düzenlemelerin yapılması, suretiyle gerçekleştirilmektedir.

Kurul gözetim fonksiyonu kapsamında Kanuna tabi sermaye piyasası kurumlarının mali bünyeleri ve kaynaklarının kullanımı ile ilgili standart rasyoları genel olarak ya da faaliyet alanları veya kurum türleri itibariyle belirleyebilmekte Kanun hükümleri gereğince elde ettiği veya kendisine tevdi edilen mali tablo ve raporlar ile diğer belgeleri inceleyip değerlendirerek, Kanunda belirtilen gerekli tedbirleri almaktadır.
 
Sermaye piyasasını ilgilendiren her türlü yayın, duyuru ve reklamları izlemekte, yanıltıcı ilan ve reklamları yasaklayarak gereği yapılmak üzere ilgili kuruluşlara bildirmektedir.
 
Halka Açık Anonim Ortaklıkların Gözetimi
 
Finansal Tabloların Revizyonu

Kanun kapsamına giren halka açık şirketler mevzuat çerçevesinde periyodik finansal tablolar hazırlamak ve ilan etmekle yükümlüdür. Kurulca, payları borsada işlem gören şirketlerin finansal tablolarının gözetim faaliyetleri yürütülmektedir. Gözetim faaliyetleri sonucunda varılan genel tespitlerin kamuya duyurulması suretiyle finansal tabloların kalitesinin iyileştirilmesi yönünde çalışmalar yapılmaktadır.
 
Özel Durumların İzlenmesi

Sermaye piyasası araçlarının değerini ve yatırımcıların yatırım kararlarını etkileyebilecek veya haklarını kullanmalarına yönelik önemli olay ve gelişmelerin kamuya açıklanmasını, asimetrik bilgi dağılımının önlenmesini ve tasarruf sahipleri, ortaklar ve diğer ilgililerin zamanında, tam ve doğru bilgilendirilerek sermaye piyasasının açıklık ve dürüstlük içinde işleyişinin sağlanmasını teminen, özel durum açıklamaları izlenmekte, şirketlerle ilgili olarak basında yer alan haberler takip edilerek, gerekli durumlarda idari işlemler tesis edilmektedir.
 
Genel Kurul Toplantılarına Katılım

Kanunun ilgili hükmü çerçevesinde, gerekli görülen hallerde halka açık ortaklıkların olağan/olağanüstü genel kurul toplantılarına gözlemci sıfatıyla katılınmakta, muhtemel sorunların yerinde tespitine yönelik çalışmalar yapılmaktadır.
 
Kolektif Yatırım Kuruluşlarının Gözetimi

Kolektif yatırım kuruluşları ile portföy yönetim şirketlerinin periyodik mali tablo ve raporları izlenmekte, mevzuata aykırılık hallerinde gerekli önlemler alınmakta ve gerekli yaptırımlar uygulanmaktadır.


Menkul kıymet yatırım fonları, emeklilik yatırım fonları ve menkul kıymet yatırım ortaklıklarının portföy yapıları elektronik ortamda günlük olarak Kurul tarafından izlenebilmektedir.   
 
Aracı Kuruluşların Gözetimi
 
Mali Duruma Yönelik Gözetim

Aracı kurumların, Aracı Kurumların Sermayelerine ve Sermaye Yeterliliğine İlişkin Esaslar Tebliği uyarınca belirli periyotlarla Kurula gönderdikleri, sermaye yeterliliğine ilişkin olarak hazırladıkları tablolar ile faaliyetleriyle ilgili verileri içeren tablolar incelenmekte ve gerekli görüldüğünde uyarı yapılarak tedbir alınmaktadır.
 
İzleme Faaliyetleri

Aracı kurum ortakları ile aracı kurumlarda görev alacak personelin ilgili tebliğler uyarınca gerekli şartları sağlayıp sağlamadıkları izlenmektedir. Aracı kurumlarda görev alan personelde meydana gelen değişikliklerin Türkiye Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşları Birliği’ne bildirildiği dikkate alınarak, bu konuda Birlik ile koordineli olarak çalışılmaktadır.
 
Aracı kurumların merkez ve merkez dışı örgütlerindeki organizasyon, mekân, belge-kayıt düzeninde meydana gelen değişiklikler Kurula yapılan bildirimler üzerinden izlenmektedir.
 
Aracı kurum ve bankaların, faaliyet yetki belgelerine ilişkin olarak mevcut mevzuat gereğince gerçekleştirmek zorunda oldukları tescil yükümlülüklerini yerine getirip getirmedikleri takip edilmektedir.
 
Bağımsız Denetim Kuruluşlarının Gözetimi

Sermaye piyasasında bağımsız denetim kuruluşlarının kuruluş şartlarının mevcudiyeti, faaliyet esaslarına ilişkin düzenlemelere uyumu; bu kuruluşlarda çalışabilecek kişilerin nitelikleri ve bağımsız denetime tabi ihraççı ve sermaye piyasası kurumları ile bağımsız denetim kuruluşları arasında yapılan bağımsız denetim sözleşmeleri mevzuata uygunluk açısından elektronik bir bilgi tabanı üzerinden desteklenen bir sistem aracılığı ile incelenmekte, konu ile ilgili eksiklikler ve yanlışlıklar hakkında Kuruluşlara derhal geri bilgilendirme yapılarak söz konusu bilgilerin tamamlanması ya da düzeltilmesi sağlanmaktadır. Ayrıca bağımsız denetim sektörünün işleyişinde etkinliği artırmak üzere Kurulun diğer birimlerinden gelen bildirimler de izleme faaliyetinde dikkate alınmakta, bağımsız denetim kuruluşları nezdinde kalite kontrol çalışmaları (denetim) yürütülmekte ve kalite kontrol raporları düzenlenmektedir.

Yapılan bu denetimlerin sonuçları; tespit edilen aykırılıklar ve uygulanan yaptırımları gösterecek şekilde ilgili Daire yıllık faaliyet raporu olarak ayrıca yayımlanmaktadır.
 
Derecelendirme Kuruluşlarının Gözetimi

Sermaye piyasasında derecelendirme faaliyeti ve derecelendirme kuruluşlarına ilişkin olarak yürütülen yeni düzenleme çalışmaları çerçevesinde, derecelendirme kuruluşlarının kuruluş ve faaliyet esasları, organizasyon, mekan, teknik donanım, belge ve kayıt sistemindeki değişiklikler ve müşteri işletmelerle yapılan sözleşmeler itibariyle izlenmekte ve gözetimine yönelik çalışmalar yapılmaktadır.
 
Gayrimenkul Değerleme Kuruluşlarının Gözetimi

Sermaye piyasasında gayrimenkul değerleme faaliyetine ilişkin olarak, değerleme kuruluşlarının kuruluş şartları, faaliyet esasları, bu kuruluşlarda çalışabilecek kişilerin nitelikleri ve müşteri işletmelerle yapılan sözleşmeler açısından elektronik ortamda izleme faaliyetinde bulunulmaktadır. Değerleme sektörünün işleyişinde etkinliği artırmak üzere Kurulun diğer birimlerinden gelen bildirimler de izleme faaliyetinde dikkate alınmakta, bunun sonucunda değerleme kuruluşları nezdinde kalite kontrol denetimleri yürütülmektedir.

Piyasa Gözetim ve Denetimi

Piyasa gözetim ve denetim faaliyeti, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu (Kanun) ve ilgili mevzuat çerçevesinde Borsalar ve teşkilatlanmış diğer piyasalarda işlem gören sermaye piyasası araçlarında meydana gelen olağandışı fiyat ve miktar hareketlerinin izlenmesi ve mevzuata aykırılıkların tespiti halinde gerekli işlemlerin yapılması ve tedbirlerin alınmasını öngörmektedir.
 
Bu çerçevede sermaye piyasasında gerçekleştirilen işlemlerle ilgili olarak;

  1. Kanunun 106 ve 107'nci maddelerinde yer alan bilgi suistimali ve piyasa dolandırıcılığı suçlarının işlendiğinin tespit edilmesi durumunda Kanunun 115'inci maddesi kapsamında suç duyurusunda bulunulmakta ve Kanunun 101, 103 ve 105'inci maddeleri kapsamında gerekli işlemler tesis edilmektedir.
  2. Makul şüphenin bulunduğu hallerde Kanunun 101'inci maddesi kapsamında gerekli tedbirler alınmaktadır.
  3. Yatırım kuruluşları tarafından bilgi suistimali ve piyasa dolandırıcılığı suçlarına ilişkin olarak Kanunun 102'nci maddesi ve ilgili Tebliğ kapsamında Piyasa Gözetim ve Denetim Dairesine bildirilen şüpheli işlemler hakkında gerekli incelemeler yapılmaktadır.
  4. Kanunun 103'üncü maddesinin dördüncü fıkrası ve ilgili Tebliğ kapsamında yöneticilerin net alım satım kazançlarının ihraççılara ödenmesi konusunda gerekli incelemeler yapılmakta, aykırılıkların tespiti halinde Kanunun 103 ve 105'inci maddeleri kapsamında gerekli işlemler tesis edilmektedir.
  5. Kanunun 104'üncü maddesi ve bu maddeye dayanılarak hazırlanan VI-104.1 sayılı Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği'nde sayılan fiiller eş anlı olarak izlenmekte ve piyasaların sağlıklı ve güven içinde işlemesini teminen aykırılıkların tespiti halinde sorumlular hakkında Kanunun 103, 104 ve 105'inci maddeleri kapsamında gerekli işlemler tesis edilmektedir.

 

DENETİM

Kurul denetiminin amacı; sermaye piyasasının güvenilir, şeffaf, etkin, istikrarlı, adil ve rekabetçi, bir ortamda çalışmasını ve yatırımcıların hak ve yararlarının korunmasını engelleyen ihmal, ihlal, suiistimal ve benzeri her tür yasal olmayan fiil ve eylemlerin önlenmesidir.

Bu amaçla ihraççılar, halka açık ortaklıklar, yatırım kuruluşları, yatırım fonları, emeklilik yatırım fonları, yatırım ortaklıkları, portföy yönetim şirketleri, portföy saklama şirketleri, bağımsız denetim, değerleme ve derecelendirme kuruluşları, ipotek finansmanı kuruluşları, konut finansmanı ve varlık finansmanı fonları, varlık kiralama şirketleri, borsalar ve piyasa işleticileri, merkezi takas kuruluşları, merkezi saklama kuruluşları, veri depolama kuruluşları, kuruluş ve faaliyet esasları Kurulca belirlenen diğer sermaye piyasası kurumları, Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği ile Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği'nin hesap, işlem ve faaliyetleri Kanun ve Kanun uyarınca çıkarılmış yönetmelik, tebliğ ve diğer mevzuat çerçevesinde denetlenmektedir. Denetim faaliyeti ve denetime yetkililere ilişkin düzenlemeler Kanunda yer almaktadır. Bu düzenlemelere göre Kurul, denetim faaliyetlerine ilişkin önemlilik ve öncelik ilkeleri ile risk değerlendirmelerinde dikkate alınacak ölçütleri ve uygulama esaslarını belirler. Denetim faaliyeti, önemlilik ve öncelik ilkeleri ile risk değerlendirmeleri kapsamında Kurul Başkanı tarafından oluşturulacak program çerçevesinde yürütülür. Kurul Başkanı, oluşturulan program dışında incelenmesini gerekli gördüğü hususlarda program dışı denetim yaptırabilir.
Denetim faaliyeti, görevlendirilen Kurul uzmanları tarafından Kurulda veya ilgili kurum nezdinde, çeşitli denetim teknikleri kullanılarak gerçekleştirilmekte, ulaşılan tespitler düzenlenen rapor ile Kurul Karar Organına sunulmakta ve Kurul Karar Organı tarafından karara bağlanarak sonuçlandırılmaktadır.

Kurulun temel ilkeleri doğrultusunda sermaye piyasasının etkin, dürüst ve güvenilir işleyişini bozucu her tür usulsüz fiil ve işlemler denetlenerek, piyasaların düzgün ve disiplin içinde çalışması sağlanmaktadır. Denetimlerde bir yandan yol gösterici, yapıcı ve iyileştirici bir yaklaşım izlenirken, diğer yandan cezai yaptırım gerektiren işlemler de ilgili makamlara iletilmektedir.
Kurul denetimleri sonucunda;

  • uyarı,
  • idari para cezası,
  • adli para cezası,
  • hapis cezası
biçiminde yaptırımlar uygulanabilmektedir.

 

Kanunda tanımlanan veya atıfta bulunulan suçların tespiti halinde Kurul tarafından Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvuruda bulunulmaktadır. Başvuru üzerine kamu davası açılması halinde iddianamenin kabulü ile birlikte Kurul aynı zamanda katılan sıfatı kazanmaktadır.
Kanunda tanımlanan ya da atılı bulunan suçlardan dolayı yapılan soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesi halinde Kurulun bu karara karşı itiraz etmesi mümkündür.

Bununla birlikte, Kurul Karar Organı tarafından hukuki ve cezai işlemler saklı kalmak kaydıyla önleyici tedbirler de alınabilmektedir. Söz konusu tedbirlere örnek olarak; kanuna aykırı ihraçlarda ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz isteme, hukuka aykırı işlemleri ile sermayeyi veya malvarlığını azaltıcı işlemlerde ilgililerden aykırılıkların giderilmesini isteme, sorumluluğu bulunanların imza yetkilerini kaldırma, görevden alma, yönetim kurulu üyelerinin yerine yenilerini atama, örtülü kazanç aktarımında denetleme sonuçlarının duyurulmasını isteme, belirlenen örtülü kazanç tutarının iadesini isteme, sermaye piyasası kurumlarının hukuka aykırı faaliyet veya işlemleri ile mali durumunun bozulması halinde sermaye piyasası kurumlarının faaliyetlerini geçici olarak durdurma, tamamen veya kısmen yetkilerini kaldırma, sorumluluğu tespit edilenlerin lisans belgelerini iptal etme, sorumluluğu tespit edilen yönetim kurulu üyelerini görevden alma ve yerine yenilerini atama, mali durumun bozulması halinde tedrici tasfiye kararı verme, doğrudan iflasını isteme, internet aracılığıyla yürütülen izinsiz sermaye piyasası faaliyetinde mahkemeden erişimin engellenmesine karar verilmesini talep etme, bilgi suiistimali veya piyasa dolandırıcılığı suçlarında geçici veya sürekli işlem yasağı tesis etme, takas yöntemini değiştirme, kredili alım, açığa satış, ödünç alma ve verme işlemlerine ilişkin sınırlamalar getirme, teminat yükümlülüğü getirme, farklı pazar ya da piyasalarda işlem görme sayılabilir.

Kurulumuzun asli denetim faaliyetlerinin yanı sıra ayrıca Kurul uzmanlarınca Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) adına da denetimler yürütülmektedir.

TEDBİR ve YAPTIRIM UYGULAMA
 
Kurulun temel ilkeleri doğrultusunda sermaye piyasasının etkin, dürüst ve güvenilir işleyişini bozucu her tür usulsüz fiil ve işlemler denetlenerek, piyasaların düzgün ve disiplin içinde çalışması sağlanmaktadır. Denetimlerde bir yandan yol gösterici, yapıcı ve iyileştirici bir yaklaşım izlenirken, diğer yandan cezai yaptırım gerektiren işlemler de ilgili makamlara iletilmektedir.
Kurul denetimleri sonucunda;

  • uyarı,
  • idari para cezası,
  • adli para cezası,
  • hapis cezası

 

biçiminde yaptırımlar uygulanabilmektedir.
 
Kanunda tanımlanan veya atıfta bulunulan suçların tespiti halinde Kurul tarafından Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvuruda bulunulmaktadır. Başvuru üzerine kamu davası açılması halinde iddianamenin kabulü ile birlikte Kurul aynı zamanda katılan sıfatı kazanmaktadır.
Kanunda tanımlanan ya da atılı bulunan suçlardan dolayı yapılan soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesi halinde Kurulun bu karara karşı itiraz etmesi mümkündür.
 
Bununla birlikte, Kurul Karar Organı tarafından hukuki ve cezai işlemler saklı kalmak kaydıyla önleyici tedbirler de alınabilmektedir. Söz konusu tedbirlere örnek olarak; kanuna aykırı ihraçlarda ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz isteme, hukuka aykırı işlemleri ile sermayeyi veya malvarlığını azaltıcı işlemlerde ilgililerden aykırılıkların giderilmesini isteme, sorumluluğu bulunanların imza yetkilerini kaldırma, görevden alma, yönetim kurulu üyelerinin yerine yenilerini atama, örtülü kazanç aktarımında denetleme sonuçlarının duyurulmasını isteme, belirlenen örtülü kazanç tutarının iadesini isteme, sermaye piyasası kurumlarının hukuka aykırı faaliyet veya işlemleri ile mali durumunun bozulması halinde sermaye piyasası kurumlarının faaliyetlerini geçici olarak durdurma, tamamen veya kısmen yetkilerini kaldırma, sorumluluğu tespit edilenlerin lisans belgelerini iptal etme, sorumluluğu tespit edilen yönetim kurulu üyelerini görevden alma ve yerine yenilerini atama, mali durumun bozulması halinde tedrici tasfiye kararı verme, doğrudan iflasını isteme, internet aracılığıyla yürütülen izinsiz sermaye piyasası faaliyetinde mahkemeden erişimin engellenmesine karar verilmesini talep etme, bilgi suiistimali veya piyasa dolandırıcılığı suçlarında geçici veya sürekli işlem yasağı tesis etme, takas yöntemini değiştirme, kredili alım, açığa satış, ödünç alma ve verme işlemlerine ilişkin sınırlamalar getirme, teminat yükümlülüğü getirme, farklı pazar ya da piyasalarda işlem görme sayılabilir.
 
FİNANSAL RAPORLAMA VE BAĞIMSIZ DENETİM STANDARTLARI

Kanun uyarınca, ihraççıların ve sermaye piyasası kurumlarının finansal tablolarını Türkiye Muhasebe Standartlarına (TMS) uygun olarak hazırlamaları zorunludur. Diğer taraftan Kurulun TMS’ lere uygun olarak alt düzenlemeler yapma görev ve sorumluluğu bulunmaktadır. Bu kapsamda fon dışı ihraççılar ve sermaye piyasası kurumları için ve fonlar için ayrı ayrı olmak üzere asgari hususları belirleyen finansal tablo ve dipnot formatları ilan edilmiş bulunmakta ve kamuya açıklanan finansal tablolar bu formatlara uygun olarak düzenlenmektedir.
 
Sermaye piyasasında bağımsız denetimlerin, Kanun uyarınca, Türkiye Denetim Standartlarına uygun olarak gerçekleştirilmesi zorunludur. Kurul, Türkiye Denetim Standartlarının oluşturulmasında personel desteği vermektedir.
 
UYUŞMAZLIK ÇÖZME

Kurulun uyuşmazlık çözme yetkisi ise iki durumda tanınmıştır. Bunlardan ilki, borsa uyuşmazlıklarının çözümüne ilişkindir. Buna göre, borsalarda, borsa üyeleri ile müşterileri arasında borsa işleminden kaynaklanan uyuşmazlıklar kural olarak Borsada çözümlenebilmektedir. Tarafların bu karara karşı belirli bir tutarın (100 bin TL’nin) üzerinde olması halinde Kurula itiraz hakkı bulunmaktadır. Kurulun bu husustaki kararı ise nihai olup, buna karşı ancak idari yargı yoluna gidilebilir.
 
İkincisi ise, sermaye piyasasında faaliyet gösteren meslek kuruluşlarının üyeleri ile ilgili aldığı kararlara karşı Kurula karşı itiraz edilebilmesi ve bu uyuşmazlığın Kurul tarafından nihai olarak çözümlenmesidir. Bu madde özellikle meslek kuruluşu tarafından üyelerine verilen disiplin cezalarına karşı yapılan itiraz başvurularında uygulama alanı bulur.
 
LİSANSLAMA FAALİYETLERİ

Kurulca düzenlenen lisanslama sınavları ile sermaye piyasası alanında ihtisas personeli, yönetici, türev araçlar personeli, gayrimenkul değerleme uzmanı, konut değerleme uzmanı, kredi derecelendirme uzmanı, kurumsal yönetim derecelendirme uzmanı ve yönetici olarak çalışanların mesleki yeterliliklerinin, bilgi ve tecrübelerinin saptanarak lisans belgelerinin verilmesi amaçlanmaktadır.
 



Geri Bildirim